Да зместу
Левы часопіс на беларускай мове
Праксіс

Экалогія10 хвілін чытання0 праглядаў

Зялёны новы курс

2019 год. Кангрэсвумен Аляксандрыя Акасіа-Картэс і больш як шэсцьдзясят яе калег прапануюць ЗША дзесяцігадовую мабілізацыю: нулявыя выкіды, мільёны прафсаюзных працоўных месцаў, гарантаваная праца, жыллё і медыцына — і справядлівы пераход для тых, хто першым пакутуе ад змены клімату. Поўны тэкст рэзалюцыі H.Res.109.

Тэкст: Аляксандрыя Акасіа-Картэс

Калаж у зялёных колерах: удзельнік Грамадзянскага корпуса аховы прыроды 1930-х гадоў садзіць дрэва; побач чорны круг і чатыры зялёныя слупкі, што растуць, як парасткі; вялікі надпіс «Зялёны новы курс» і подпіс «1933 · Новы курс, 2019 · H.Res.109».
Удзельнік Грамадзянскага корпуса аховы прыроды (CCC) садзіць лес, каля 1933 · Калаж: Праксіс. Фота: Нацыянальны архіў ЗША, грамадскі набытак

Рэзалюцыю «Зялёны новы курс» 7 лютага 2019 года ўнеслі ў Палату прадстаўнікоў ЗША Аляксандрыя Акасіа-Картэс і больш як шэсцьдзясят сааўтараў; у Сенаце аналагічную рэзалюцыю ўнёс Эд Маркі. Назва адсылае да Новага курсу Франкліна Рузвельта 1930-х гадоў — грамадскіх работ, лесапасадак і электрыфікацыі краіны. Рэзалюцыя не мела сілы закона і не была прынятая: у сакавіку 2019 года Сенат адхіліў яе версію — 0 галасоў «за» і 57 «супраць», а дэмакраты ў знак пратэсту супраць паспешлівага галасавання адказалі «прысутны». Але яна зрабіла клімат пытаннем працы і справядлівасці, і частка яе ідэй — інвестыцыі ў чыстую энергетыку і інфраструктуру — пазней увайшла ў законы 2021–2022 гадоў. Нумарацыя пунктаў захаваная, каб пераклад можна было звяраць з арыгіналам.


Прэамбула

Рэзалюцыя, якая прызнае абавязак федэральнага ўрада стварыць Зялёны новы курс.

Улічваючы, што кастрычніцкі даклад 2018 года «Спецыяльны даклад пра глабальнае пацяпленне на 1,5 °C» Міжурадавай групы экспертаў па змене клімату і лістападаўскі даклад 2018 года «Чацвёртая нацыянальная ацэнка клімату» паказалі, што:

(1) дзейнасць чалавека — галоўная прычына змены клімату, якая назіраецца на працягу апошняга стагоддзя;

(2) змена клімату выклікае павышэнне ўзроўню мора, а таксама ўсё больш лясных пажараў, моцных бур, засух і іншых экстрэмальных пагодных з’яў, якія пагражаюць жыццю людзей, здароўю супольнасцей і крытычна важнай інфраструктуры;

(3) глабальнае пацяпленне на 2 градусы Цэльсія і больш у параўнанні з даіндустрыяльным узроўнем выкліча:

(A) масавую міграцыю з рэгіёнаў, найбольш закранутых зменай клімату;

(B) страты эканамічнай вытворчасці ў Злучаных Штатах больш як на 500 мільярдаў долараў штогод да 2100 года;

(C) лясныя пажары, якія да 2050 года будуць штогод выпальваць на захадзе Злучаных Штатаў як мінімум удвая больш лесу, чым звычайна выгарала ў гады да 2019-га;

(D) гібель больш як 99 працэнтаў усіх каралавых рыфаў на Зямлі;

(E) тое, што да 2050 года яшчэ больш як 350 мільёнаў чалавек у свеце апынуцца пад смяротнай цеплавой нагрузкай;

(F) рызыку пашкодзіць грамадскую інфраструктуру і прыбярэжную нерухомасць у Злучаных Штатах на 1 трыльён долараў;

(4) каб пазбегнуць найцяжэйшых наступстваў змены клімату, глабальную тэмпературу трэба ўтрымаць ніжэй за 1,5 градуса Цэльсія над даіндустрыяльным узроўнем, а для гэтага патрэбна:

(A) да 2030 года скараціць глабальныя выкіды парніковых газаў ад чалавечай дзейнасці на 40–60 працэнтаў у параўнанні з узроўнем 2010 года;

(B) да 2050 года выйсці на нулявыя чыстыя глабальныя выкіды;

улічваючы, што Злучаныя Штаты гістарычна адказныя за непрапарцыйна вялікую частку выкідаў парніковых газаў — да 2014 года яны выкінулі 20 працэнтаў сусветных выкідаў — і маюць высокі тэхналагічны патэнцыял, Злучаныя Штаты павінны ўзяць на сябе вядучую ролю ў скарачэнні выкідаў праз пераўтварэнне эканомікі;

улічваючы, што Злучаныя Штаты цяпер перажываюць некалькі звязаных паміж сабой крызісаў:

(1) працягласць жыцця скарачаецца, а такія базавыя патрэбы, як чыстае паветра, чыстая вада, здаровая ежа, належная медыцынская дапамога, жыллё, транспарт і адукацыя, недаступныя значнай частцы насельніцтва Злучаных Штатаў;

(2) чатыры дзесяцігоддзі застою заробкаў, дэіндустрыялізацыі і палітыкі супраць працоўных прывялі да таго, што:

(A) пагадзінныя заробкі ў цэлым не растуць з 1970-х гадоў, хоць прадукцыйнасць працы павялічылася;

(B) перад Вялікай рэцэсіяй Злучаныя Штаты мелі трэці ад канца ўзровень сацыяльна-эканамічнай мабільнасці сярод развітых краін;

(C) даходы працоўных у Злучаных Штатах і іх сіла на перамовах з працадаўцамі падточаныя;

(D) у работнікаў дзяржаўнага сектара не хапае рэсурсаў, каб адказаць на выклікі змены клімату на мясцовым узроўні, на ўзроўні штатаў і на федэральным узроўні;

(3) няроўнасць даходаў — найбольшая з 1920-х гадоў:

(A) 1 працэнт тых, хто зарабляе найбольш, атрымаў 91 працэнт прыросту даходаў у першыя гады аднаўлення эканомікі пасля Вялікай рэцэсіі;

(B) расавы разрыў у багацці велізарны: сярэдняя белая сям’я мае ў 20 разоў больш багацця, чым сярэдняя чорная;

(C) гендарны разрыў у заробках такі, што медыянная жанчына зарабляе прыкладна 80 працэнтаў ад таго, што зарабляе мужчына;

улічваючы, што змена клімату, забруджванне і знішчэнне навакольнага асяроддзя абвастрылі сістэмную расавую, рэгіянальную, сацыяльную, экалагічную і эканамічную несправядлівасць (далей у гэтай прэамбуле — «сістэмная несправядлівасць»), бо непрапарцыйна ўдараюць па карэнных народах, каляровых супольнасцях, супольнасцях мігрантаў, дэіндустрыялізаваных супольнасцях, вясковых супольнасцях, з якіх з’язджаюць людзі, па бедных, нізкааплатных работніках, жанчынах, пажылых, бяздомных, людзях з інваліднасцю і моладзі (далей у гэтай прэамбуле — «супольнасці на пярэднім краі і ўразлівыя супольнасці»);

улічваючы, што змена клімату — прамая пагроза нацыянальнай бяспецы Злучаных Штатаў:

(1) бо ўплывае на эканамічную, экалагічную і сацыяльную стабільнасць краін і супольнасцей па ўсім свеце;

(2) бо памнажае іншыя пагрозы;

улічваючы, што мабілізацыі пад кіраўніцтвам федэральнага ўрада ў гады Другой сусветнай вайны і Новага курсу стварылі найбольшы сярэдні клас, які Злучаныя Штаты калі-небудзь бачылі, але многія члены супольнасцей на пярэднім краі і ўразлівых супольнасцей былі адхілены ад многіх эканамічных і сацыяльных выгод тых мабілізацый;

і ўлічваючы, што Палата прадстаўнікоў прызнае: новая нацыянальная, сацыяльная, прамысловая і эканамічная мабілізацыя ў маштабе, якога не было з часоў Другой сусветнай вайны і Новага курсу, — гэта гістарычная магчымасць:

(1) стварыць мільёны добрых, высокааплатных працоўных месцаў у Злучаных Штатах;

(2) забяспечыць усім жыхарам Злучаных Штатаў небывалы ўзровень дабрабыту і эканамічнай бяспекі;

(3) супрацьстаяць сістэмнай несправядлівасці.

Калаж у зялёных колерах: натоўп рабочых на будоўлі плаціны Норыс у 1933 годзе, зялёны квадрат, чорны клін і надпіс «Мільёны».
Рабочыя на будоўлі плаціны Норыс — першага праекта грамадскай энергакампаніі TVA, Тэнесі, лістапад 1933 · Калаж: Праксіс. Фота: Нацыянальны архіў ЗША, грамадскі набытак

Пастанова

Таму Палата прадстаўнікоў лічыць, што:

(1) абавязак федэральнага ўрада — стварыць Зялёны новы курс, каб:

(A) дасягнуць нулявых чыстых выкідаў парніковых газаў праз сумленны і справядлівы пераход для ўсіх супольнасцей і работнікаў;

(B) стварыць мільёны добрых, высокааплатных працоўных месцаў і забяспечыць дабрабыт і эканамічную бяспеку ўсім жыхарам Злучаных Штатаў;

(C) інвеставаць у інфраструктуру і прамысловасць Злучаных Штатаў, каб устойліва адказаць на выклікі XXI стагоддзя;

(D) забяспечыць усім жыхарам Злучаных Штатаў на пакаленні наперад:

(i) чыстае паветра і ваду;

(ii) устойлівасць клімату і супольнасцей да патрасенняў;

(iii) здаровую ежу;

(iv) доступ да прыроды;

(v) устойлівае навакольнае асяроддзе;

(E) спрыяць справядлівасці і роўнасці: спыніць сённяшні, не дапусціць будучага і выправіць гістарычны прыгнёт карэнных народаў, каляровых супольнасцей, супольнасцей мігрантаў, дэіндустрыялізаваных супольнасцей, вясковых супольнасцей, з якіх з’язджаюць людзі, бедных, нізкааплатных работнікаў, жанчын, пажылых, бяздомных, людзей з інваліднасцю і моладзі (далей у гэтай рэзалюцыі — «супольнасці на пярэднім краі і ўразлівыя супольнасці»);

(2) мэты, апісаныя ў падпунктах (A)–(E) пункта (1) (далей у гэтай рэзалюцыі — «мэты Зялёнага новага курсу»), трэба дасягнуць праз дзесяцігадовую нацыянальную мабілізацыю (далей у гэтай рэзалюцыі — «мабілізацыя Зялёнага новага курсу»), якая патрабуе наступных мэт і праектаў:

(A) павышаць устойлівасць да катастроф, звязаных са зменай клімату, такіх як экстрэмальнае надвор’е, у тым ліку праз фінансаванне і інвестыцыі ў праекты і стратэгіі, якія вызначаюць самі супольнасці;

(B) рамантаваць і мадэрнізаваць інфраструктуру Злучаных Штатаў, у тым ліку:

(i) ліквідуючы забруджванне і выкіды парніковых газаў настолькі, наколькі гэта тэхнічна магчыма;

(ii) гарантуючы ўсім доступ да чыстай вады;

(iii) зніжаючы рызыкі ад кліматычных уздзеянняў;

(iv) забяспечваючы, каб кожны законапраект пра інфраструктуру, які разглядае Кангрэс, улічваў змену клімату;

(C) пакрываць 100 працэнтаў попыту на электраэнергію ў Злучаных Штатах з чыстых, аднаўляльных крыніц з нулявымі выкідамі, у тым ліку:

(i) радыкальна пашыраючы і мадэрнізуючы аднаўляльную энергетыку;

(ii) уводзячы новыя магутнасці;

(D) будаваць або мадэрнізаваць энергаэфектыўныя, размеркаваныя і «разумныя» электрасеткі і забяспечваць даступную па цане электрычнасць;

(E) мадэрнізаваць усе існуючыя будынкі ў Злучаных Штатах і будаваць новыя так, каб дасягнуць найвышэйшай энергаэфектыўнасці, ашчаднасці вады, бяспекі, даступнасці па цане, выгоды і трываласці, у тым ліку праз электрыфікацыю;

(F) дабіцца масавага росту чыстай вытворчасці ў Злучаных Штатах і прыбраць забруджванне і выкіды парніковых газаў з вытворчасці і прамысловасці настолькі, наколькі гэта тэхнічна магчыма, у тым ліку пашыраючы выпуск абсталявання для аднаўляльнай энергетыкі і інвестуючы ў існуючую вытворчасць і прамысловасць;

(G) супрацоўнічаць з фермерамі і жывёлагадоўцамі Злучаных Штатаў, каб прыбраць забруджванне і выкіды парніковых газаў з сельскай гаспадаркі настолькі, наколькі гэта тэхнічна магчыма, у тым ліку:

(i) падтрымліваючы сямейныя фермы;

(ii) інвестуючы ва ўстойлівае земляробства і землекарыстанне, якія паляпшаюць здароўе глебы;

(iii) будуючы больш устойлівую харчовую сістэму, якая гарантуе ўсім доступ да здаровай ежы;

(H) перабудаваць транспартныя сістэмы Злучаных Штатаў, каб прыбраць забруджванне і выкіды парніковых газаў з транспартнага сектара настолькі, наколькі гэта тэхнічна магчыма, у тым ліку праз інвестыцыі ў:

(i) інфраструктуру і вытворчасць транспарту з нулявымі выкідамі;

(ii) чысты, даступны па цане і даступны для ўсіх грамадскі транспарт;

(iii) хуткасныя чыгункі;

(I) змякчаць і пераадольваць доўгатэрміновыя шкодныя наступствы забруджвання і змены клімату для здароўя, эканомікі і іншага, у тым ліку фінансуючы праекты і стратэгіі, якія вызначаюць самі супольнасці;

(J) выдаляць парніковыя газы з атмасферы і змяншаць забруджванне, аднаўляючы прыродныя экасістэмы праверанымі простымі метадамі, якія павялічваюць запас вугляроду ў глебе, — напрыклад, ахоўваючы землі і высаджваючы лясы;

(K) аднаўляць і ахоўваць экасістэмы пад пагрозай, знікаючыя і крохкія праз праекты, якія адпавядаюць мясцовым умовам і абапіраюцца на навуку, павялічваюць біяразнастайнасць і ўмацоўваюць кліматычную ўстойлівасць;

(L) ачышчаць існуючыя небяспечныя адходы і закінутыя пляцоўкі, забяспечваючы на іх эканамічнае развіццё і ўстойлівасць;

(M) выяўляць іншыя крыніцы выкідаў і забруджвання і знаходзіць спосабы іх ліквідаваць;

(N) спрыяць міжнароднаму абмену тэхналогіямі, ведамі, прадуктамі, фінансаваннем і паслугамі, каб зрабіць Злучаныя Штаты сусветным лідарам кліматычных дзеянняў і дапамагчы іншым краінам ажыццявіць свой Зялёны новы курс;

(3) Зялёны новы курс трэба распрацоўваць праз адкрытыя і інклюзіўныя кансультацыі, супрацоўніцтва і партнёрства з супольнасцямі на пярэднім краі і ўразлівымі супольнасцямі, прафсаюзамі, рабочымі кааператывамі, групамі грамадзянскай супольнасці, навукоўцамі і бізнесам;

(4) каб дасягнуць мэт Зялёнага новага курсу і ажыццявіць мабілізацыю, Зялёны новы курс патрабуе наступных мэт і праектаў:

(A) даваць і прыцягваць — так, каб грамадства атрымлівала належную долю ўласнасці і аддачу ад інвестыцый, — дастатковы капітал (у тым ліку праз гранты супольнасцям, грамадскія банкі і іншае грамадскае фінансаванне), тэхнічную экспертызу, падтрымліваючую палітыку і іншыя формы дапамогі супольнасцям, арганізацыям, федэральным установам, установам штатаў і мясцовым установам і бізнесу, якія працуюць на мабілізацыю Зялёнага новага курсу;

(B) дабіцца, каб федэральны ўрад улічваў поўны экалагічны і сацыяльны кошт і ўплыў выкідаў праз:

(i) існуючыя законы;

(ii) новую палітыку і праграмы;

(iii) гарантыю, што супольнасці на пярэднім краі і ўразлівыя супольнасці не пацерпяць;

(C) даваць рэсурсы, навучанне і якасную адукацыю, у тым ліку вышэйшую, усім жыхарам Злучаных Штатаў, асабліва супольнасцям на пярэднім краі і ўразлівым супольнасцям, каб усе жыхары Злучаных Штатаў маглі паўнавартасна і на роўных удзельнічаць у мабілізацыі Зялёнага новага курсу;

(D) рабіць грамадскія інвестыцыі ў даследаванні і распрацоўку новых чыстых і аднаўляльных энергетычных тэхналогій і галін;

(E) накіроўваць інвестыцыі на эканамічнае развіццё, на паглыбленне і разнастайнасць прамысловасці і бізнесу ў мясцовых і рэгіянальных эканоміках, на назапашванне багацця і ўласнасці супольнасцей — аддаючы прыярытэт стварэнню якасных працоўных месцаў і эканамічным, сацыяльным і экалагічным выгодам для супольнасцей на пярэднім краі і ўразлівых супольнасцей, а таксама дэіндустрыялізаваных супольнасцей, якім інакш было б цяжка перажыць адыход ад галін з вялікімі выкідамі парніковых газаў;

(F) карыстацца дэмакратычнымі працэсамі з удзелам людзей, якія ўключаюць супольнасці на пярэднім краі, уразлівыя супольнасці і работнікаў і якімі яны самі кіруюць, каб планаваць, ажыццяўляць і адміністраваць мабілізацыю Зялёнага новага курсу на мясцовым узроўні;

(G) дабіцца, каб мабілізацыя Зялёнага новага курсу стварала якасныя прафсаюзныя працоўныя месцы з заробкам не ніжэй за прынятыя ў галіне стаўкі, наймала мясцовых работнікаў, давала магчымасці навучання і росту і гарантавала работнікам, якіх закране пераход, захаванне заробку і сацыяльных выплат;

(H) гарантаваць усім жыхарам Злучаных Штатаў працу з заробкам, дастатковым, каб утрымліваць сям’ю, належныя сямейныя і медыцынскія адпачынкі, аплачваныя адпачынкі і забяспечаную старасць;

(I) умацоўваць і абараняць права ўсіх работнікаў арганізоўвацца, ствараць прафсаюзы і весці калектыўныя перамовы без прымусу, запалохвання і пераследу;

(J) умацоўваць і прымушаць выконваць працоўныя стандарты, нормы аховы працы, забароны дыскрымінацыі і нормы заробку і працоўнага часу ва ўсіх працадаўцаў, ва ўсіх галінах і сектарах;

(K) прымаць і прымушаць выконваць правілы гандлю, стандарты дзяржаўных закупак і памежныя карэкціроўкі з моцнай аховай працы і навакольнага асяроддзя:

(i) каб спыніць перанос працоўных месцаў і забруджвання за мяжу;

(ii) каб нарошчваць унутраную вытворчасць у Злучаных Штатах;

(L) дабіцца, каб грамадскія землі, воды і акіяны былі абароненыя і каб права адчужэння маёмасці для грамадскіх патрэб не выкарыстоўвалася ў злоўжыванне;

(M) атрымліваць свабодную, папярэднюю і інфармаваную згоду карэнных народаў на ўсе рашэнні, якія закранаюць іх і іх традыцыйныя тэрыторыі, выконваць усе дагаворы і пагадненні з карэннымі народамі, абараняць і забяспечваць іх суверэнітэт і правы на зямлю;

(N) забяспечыць такое гандлёвае асяроддзе, у якім кожны прадпрымальнік вольны ад несумленнай канкурэнцыі і панавання ўнутраных ці міжнародных манаполій;

(O) забяспечыць усім жыхарам Злучаных Штатаў:

(i) якасную медыцынскую дапамогу;

(ii) даступнае па цане, бяспечнае і належнае жыллё;

(iii) эканамічную бяспеку;

(iv) чыстую ваду, чыстае паветра, здаровую і даступную па цане ежу і доступ да прыроды.


H. Res. 109, 116th Congress, «Recognizing the duty of the Federal Government to create a Green New Deal», унесеная ў Палату прадстаўнікоў ЗША 7 лютага 2019 года. Пераклад з англійскай паводле афіцыйнага тэксту на govinfo.gov; спіс сааўтараў прапушчаны. Як дакумент федэральнага ўрада ЗША тэкст знаходзіцца ў грамадскім набытку.

Яшчэ ў рубрыцы «Экалогія»

Экалогія

Этыка зямлі

1949 год. Лясны інжынер і эколаг Олда Леапольд, які не дажыў да выхаду сваёй кнігі, прапануе пашырыць этыку з адносін паміж людзьмі на зямлю — глебы, воды, расліны і жывёл. Ахова прыроды, што трымаецца толькі на эканамічнай выгадзе, не працуе: патрэбнае экалагічнае сумленне, якое робіць чалавека не заваёўнікам, а грамадзянінам супольнасці зямлі.

Олда Леапольд ·

Экалогія

Атлас пластыку

2019 год. Фонд Генрыха Бёля і рух Break Free From Plastic даводзяць: пластыкавы крызіс — не віна неахайных спажыўцоў, а бізнес-мадэль нафтахімічных гігантаў. Вытворчасць расце, перапрацоўка застаецца міфам, а выкіды «з’ядаюць» вугляродны бюджэт планеты. Уступ і шэсць раздзелаў з «Атласа пластыку».

Фонд Генрыха Бёля ·

Экалогія

Усеагульная дэкларацыя правоў Маці-Зямлі

2010 год. Пасля правалу кліматычнага саміту ў Капенгагене дзясяткі тысяч удзельнікаў сацыяльных рухаў і індзейскіх арганізацый, сабраных у балівійскай Качабамбе, прапануюць ААН дэкларацыю, якая называе Зямлю жывой істотай з уласнымі правамі — на жыццё, ваду, чыстае паветра і аднаўленне, — а прычынай яе разбурэння лічыць капіталістычную сістэму.

Сусветная народная канферэнцыя па змене клімату ·